กว่าจะเป็น “พันธุ์ข้าว” ในพระราชพิธีพืชมงคล

แบ่งปัน

กว่าจะเป็น พันธุ์ข้าวในพระราชพิธีพืชมงคล

เวียนมาถึงอีกครั้งสำหรับวันพืชมงคล วันที่มีความหมาย ความสำคัญด้วยเป็นวันแห่งการเริ่มฤดูกาลทำนาปลูกข้าว ซึ่ง ข้าวไม่เพียงเป็นอาหารหลักของคนไทย แต่ยังเป็นสินค้าส่งออกที่รู้จักไปทั่วโลกสร้างรายได้ให้กับประเทศปีละมากมายมหาศาล

นับเนื่องจาก พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ที่จัดขึ้นเพื่อความเป็นสิริมงคล และบำรุงขวัญกำลังใจแก่เกษตรกร ชาวไร่ชาวนา พันธุ์ข้าวที่ใช้ในงานพระราชพิธีฯ  รวมทั้งบรรจุซองส่งแจกจ่ายให้แก่เกษตรกร  และประชาชนในจังหวัดต่าง ๆ เพื่อเป็นมิ่งขวัญ สิริมงคลแก่พืชผลที่จะเพาะปลูกเมล็ดพันธุ์ข้าวทั้งหมด  ได้มาจากแปลงนาโครงการนาทดลองในโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา  พระราชวังดุสิต  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กรมการข้าวจัดทำขึ้นเพื่อเก็บเกี่ยวเป็นพันธุ์ข้าวทรงปลูกพระราชทานสำหรับใช้ในงานพระราชพิธีฯ

ปีนี้เมล็ดพันธุ์ข้าวทรงปลูกพระ ราชทานประกอบด้วย ข้าวนาสวน 7 พันธุ์ได้แก่ พันธุ์ปทุมธานี 1, ขาวดอกมะลิ 105, กข47, กข31 (ปทุมธานี 80), สุพรรณบุรี 1, กข6, กข45 (หอมปราจีนบุรี) และ ข้าวไร่  3 พันธุ์  ได้แก่ พันธุ์ดอกพะยอม, ซิวแม่จัน และลืมผัว

โอภาส วรวาท นักวิชาการเกษตรชำนาญการพิเศษ ศูนย์วิจัยข้าวฉะเชิงเทรา กรมการข้าว ให้ความรู้ว่า จากการที่กรมการข้าวนำพันธุ์ข้าวปลูกในแปลงนาโครงการฯ ซึ่งมีทั้งข้าวพันธุ์คัดและพันธุ์หลัก โดยข้าวพันธุ์หลักครั้งนี้มี 10 พันธุ์เป็นข้าวนาสวน  ข้าวเจ้า 6 พันธุ์ ข้าวเหนียว 1 พันธุ์เป็นและข้าวไร่ 3 พันธุ์ แบ่งเป็นข้าวเจ้า 1 พันธุ์ และข้าวเหนียว 2 พันธุ์ ส่วนข้าวพันธุ์คัดมี 49  พันธุ์

 ผลการทำนาปลูกข้าวโครงการนาทดลองโดยทั่วไปได้ผลดีซึ่งในผลผลิตที่ได้จากการดำเนินการ กรมการข้าวได้ดำเนินการขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตนำเมล็ดพันธุ์ข้าวนำเข้าในพระราชพิธีฯ

แต่ละปีจะมีพันธุ์ข้าวที่กรมการข้าวศึกษาทดลองออกมาใหม่ ๆ ซึ่งเป็นพันธุ์ข้าวที่ดีให้ผลผลิตสูง ต้านทานโรคและแมลงซึ่งได้ส่งเสริมแนะนำให้กับเกษตรกรปลูกอย่างต่อเนื่อง โดยข้าวนาปีการปลูกจะเริ่มขึ้นในช่วงเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน ขณะที่การเก็บเกี่ยวจะเป็นช่วงเดือนพฤศจิกายนโดยประมาณ ข้าวแต่ละพันธุ์จะมีความโดดเด่นต่างกันไป อย่างเมล็ดพันธุ์ข้าวในปีนี้ พันธุ์ กข 31 เป็นข้าวที่ให้ผลผลิตสูงมีความต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ฯลฯ

ขณะที่ ปทุมธานี 1 เป็นข้าวหอมนุ่ม ให้ผลผลิตสูงเช่นเดียวกับพันธุ์ กข45 และพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 ส่วนข้าวไร่อย่าง พันธุ์ดอกพะยอมเป็นข้าวเจ้าพันธุ์พื้นเมืองมีลักษณะเด่นต้านทานโรคไหม้ โรคใบจุดสีน้ำตาล ฯลฯ ส่วนพันธุ์ซิวแม่จัน  พันธุ์ลืมผัว เป็นข้าวเหนียวที่เพาะปลูกทางภาคเหนือ โดยข้าวลืมผัวมีลักษณะเด่นในด้านรสชาติ อุดมด้วยสารอาหารและมีกลิ่นหอม ฯลฯ

พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญเป็นพระราชพิธีสองพิธีรวมกันคือ พระราชพิธีพืชมงคล อันเป็นพิธีสงฆ์ซึ่งจะประกอบพระราชพิธีวันแรกในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดารามเป็นพิธีการทำขวัญเมล็ดพืชพันธุ์ต่าง ๆ เช่น ข้าวเปลือกเจ้า ข้าวเหนียว ข้าวโพด ถั่ว งา เผือก มัน ฯลฯ เพื่อให้เมล็ดพันธุ์ดังกล่าวปลอดจากโรคภัยและให้เจริญงอก งามอุดมสมบูรณ์ และ พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ อันเป็นพิธีพราหมณ์ ซึ่งจะประกอบพระราชพิธีในวันรุ่งขึ้น ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวงเป็นพิธีเริ่มต้นการไถนา หว่านเมล็ดข้าว เพื่อเป็นสัญญาณว่าบัดนี้ฤดูกาลทำนาและเพาะปลูกเริ่มขึ้นแล้ว

คณิต พระเพชร นักวิชาการเกษตรชำนาญการพิเศษ  กรมการข้าว ฝ่ายดูแลกระบุงข้าวที่ใช้ในงานพระราชพิธีฯ กล่าวเพิ่มเติมถึงขั้นตอนการจัดเตรียมเมล็ดพันธุ์อีกว่า ในปีนี้เมล็ดพันธุ์ข้าวเปลือกที่นำเข้าในพระราชพิธีฯ มีน้ำหนักรวม 900 กิโลกรัม ประกอบด้วย ข้าวนาสวนและข้าวนาไร่  10  พันธุ์ ที่กล่าวมาซึ่งในจำนวนนี้จัดแบ่งนำมาใช้ในงานพระราชพิธีฯสำหรับใส่กระบุงข้าวจำนวน 100 กิโลกรัม  โดยใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 ในการหว่าน ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวงและแปลงนาสาธิตในพระราชวังดุสิต สวนจิตรลดาและได้ใช้บรรจุในถุงเงินถุงทองทั้ง 10 พันธุ์

อีกส่วนหนึ่งในจำนวน 800 กิโลกรัม ได้บรรจุเมล็ดพันธุ์ข้าวพระราช ทานทรงปลูกใส่ซองพลาสติกแจกจ่ายให้แก่ส่วนราชการและจังหวัดต่าง ๆ โดยจัดสรรเมล็ดพันธุ์ข้าวตามสัดส่วนของแต่ละพันธุ์ ครบทุกสายพันธุ์ส่งให้กับทุกจังหวัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องใช้ประกอบพิธีเพื่อความเป็นสิริมงคล

การเตรียมเมล็ดพันธุ์ข้าว บรรจุเมล็ดพันธุ์ รวมทั้งจัดเตรียมกระบุงข้าว (คู่หาบเงิน คู่หาบทอง) ในพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญทุกขั้นตอนมีความพิถีพิถัน ทั้งนี้ในแต่ละส่วนมีรายละเอียดมีความหมาย อย่างการเตรียม กระบุงข้าว  อุปกรณ์สำคัญที่บรรจุเมล็ดข้าวจะใช้ไม้ไผ่สีสุกนำมาจักสานให้ได้ขนาดอย่างละเอียด

ขณะที่ ไม้คาน หัวและหางไม้คานแกะสลักด้วยไม้สักทองโดยส่วนหัวแกะสลักเป็นรูปพญานาค สัญลักษณ์ของการเกษตรน้ำท่าอุดมสมบูรณ์   ตัวไม้คานใช้ไม้ไผ่สีสุกที่เป็นไม้ไผ่มี 8 ข้อ ซึ่งแต่ละข้อมีความหมายและมีขนาดเฉพาะยาวประมาณ 110 เซนติเมตร

นอกจากนี้ยังมีในส่วนสาแหรก จัดทำจากหวายที่มีความสมบูรณ์ของลำต้นที่สม่ำเสมอ  นำมาสานเป็นสาแหรกส่วนหัวสานเป็นรูปหัวแหวนพิรอดซึ่งแสดงถึงการนำพาพืชพันธุ์ธัญญาหารเจริญเติบโตสมบูรณ์รอดปลอดภัย

อีกทั้งส่วนไม้ค้างคานทำด้วยไม้สักทองแกะสลักตกแต่งด้วยสีเงิน สีทองช่วยตั้งไม้คานวางกระบุงข้าวให้สง่างาม ฯลฯ ซึ่งทั้งหมดนี้ถ่ายทอดให้เห็นถึงวิถีวัฒนธรรมการประกอบอาชีพเกษตรกรรม ช่วยเสริมสร้างขวัญและกำลังใจแก่ชาวไร่ชาวนา อำนวยพรให้ทุกคนทำการเพาะปลูกพืชผลเจริญงอกงาม และอุดมสมบูรณ์ตลอดปี

การเตรียมเมล็ดพันธุ์ข้าว บรรจุเมล็ดพันธุ์ รวมทั้งจัดเตรียมกระบุงข้าว (คู่หาบเงิน คู่หาบทอง)ในพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญทุกขั้นตอนจะมีความพิถีพิถัน  อย่างการเตรียมกระบุงข้าว  อุปกรณ์สำคัญที่บรรจุเมล็ดข้าวจะใช้ไม้ไผ่สีสุกนำมาจักสานอย่างละเอียด ขณะที่หัวและหางไม้คานจะแกะสลักด้วยไม้สักทอง

ขอขอบคุณ ทีมวาไรตี้เดลินิวส์




ความเห็น

ผู้เขียน

เขียน 10319 เรื่องบนเว็บไซต์นี้

สำนักข่าวเจ้าพระยาดำเนินกิจการเพื่อสาธารณะประโยชน์และไม่แสวงหากำไร
Copyright © 2019 สำนักข่าวเจ้าพระยา. All rights reserved
web analytics